Apelidos, Nomes e Alcumes.

 

Apelidos:

 

Algúns apelidos pouco comúns poden confundirse con alcumes. No Concello de Redondela sería o caso de:

 

Alconero, Baños, Bodero, Cadavieco, Cabadas, Cadilla, Capón, Carabelos, Cordero, Córdoba, Escariz, Fontán, Guedella, Guntiñas, Joyo, Landa, Lecio, Lloves, Lobariñas, Loureiro, Maquieira, Milijosa, Moreno, Noya, Palmeiro, Paseiro, Peixoto, Pení, Puig, Quiroga, Retamán, Silvent, Sobrino, Tapia, Tobío...

 

 

 

 

 

 

Apelidos convertidos en alcumes

 

Ás veces chámase a alguén polo apelido e logo o apelido pasa ás seguintes xeracións, empregándose a forma do plural ou trocándolle o xénero. Tamén se da o caso de que se empregue o apelido para dirixirse a membros dunha familia que non o portan.

 

Na lista de Alcumes Clásicos aínda conservo, ata unha investigación máis profunda, algún apelido que se presta a interpretacións. Por exemplo, Os Casanova, ¿son chamados así por un apelido ou porque o patriarca era comparado con Giaccomo Casanova?. Semella unha tontería pero hai casos como o dos Carballeira, que apesares de poder ser apelido é un alcume posto por traballar con madeira de Carballo.

 

Abal, as de (Cesantes):

 

Abellón: Derivado do apelido Abelleira.

 

Andreu, as de (Cesantes)

 

Araújas, as (Chapela)

 

Balado, as do (Cesantes):

 

Balados, os (O Muro-Vilavella): Dúas irmás apelidábanse Balado e ó casar o apelido convertiuse no alcume dos seus homes.

 

Bilbasa, a (Redondela): Derivado do seu apelido, Bilbazo.

 

Cabaleira, as da (Vilar)

 

Cabaleiros-as, os/as (Sta. Mariña-Redondela): Caso de apelido convertido en alcume.

 

Cabaleiro, as de (Chapela)

 

Cabanelas (O Coto-Cesantes): Apelido convertido en alcume.

 

Capona (Redondela): Muller de Capón (apelido).

 

Carreira (Redondela): Era o segundo apelido do seu pai.

 

Casqueiro (Chapela)

 

Castrote (Redondela): Era moi forte e o seu apelido era Castro.

 

Faveiro (Cesantes)

 

Faveiros, os (A Portela-Cedeira)

 

Fayote (Redondela): Derivado do seu apelido Alfaya. Tamén chamado Pequeñito.

 

Fontán (Redondela)

 

Fontana, a (Redondela): Porque o seu padrastro apelidábase Fontán.

 

Galana, a (Negros): O seu marido apelidábase “Galán Galán”.

 

Gaspares ou Jaspares (Esfarrapada-Redondela): O seu apelido era Gaspar.

 

Graña, da (Cabeiro)

 

Lamas (O Viso)

 

Laureles, o (Vilar): Derivado do seu apelido, Loureiro.

 

Livera, a (Reboreda): Derivado do seu apelido, Oliver.

 

Loreto (Redondela): Apelido que foi pasando como alcume de pais a fillos.

 

Loural (Quintela)

 

Loural (A Portela-Cedeira)

 

Lourala (Quintela): Derivado do apelido Loural.

 

Lourales, os (Cesantes): Derivado do apelido Loural.

 

Loureiro, de (Reboreda)

 

Matos, de (Chapela)

 

Milleira (Redondela): Feminización do apelido Milleiro. Recibían este alcume as mulleres desta familia.

 

Mouriña, as da (Reboreda)

 

Mouriños, os (Cesantes): Pode provir do apelido Mouriño.

 

Oliveira (Reboreda): Derivado do seu apelido, Oliver.

 

Paradela (Reboreda)

 

Paradela (Chapela)

 

Pateiro, os de (Reboreda): Alcume que provén do apelido Pateiro.

 

Peixoto (Cesantes): Apelido convertido en alcume.

 

Pena, o (Saxamonde): Era o seu apelido.

 

Puga, o (Cedeira): Apelido da súa esposa.

 

Reigosa (Redondela)

 

Ricóns, os (Cesantes)

 

Rivitas (Redondela): Diminutivo do seu apelido, Rivas.

 

Saavedra, os de (Reboreda)

 

Sobrado, os de (Cedeira)

 

Sotivo (Redondela): Derivado do seu apelido, Soto.

 

Táboas, os de (Reboreda)

 

Testas (Redondela):

 

Tilín (¿?/Cesantes): Probablemente polo seu apelido de orixe estranxeiro, Telling.

 

Toucedas, as (Esfarrapada-Redondela): Derivado do apelido Toucedo.

 

Toucedo (Quintela)

 

Toucedo, o (Redondela):

 

Toucedo, os (Cesantes)

 

Varela, os do (Vilar)

 

Veiga, Sesita do (Chapela)

 

 

 

 

 

 

Apelido e Nome

 

Vico, o (O Viso): Abreviatura do seu nome Vicente Couñago.

 

 

 

 

 

Nome

 

Algúns nomes pouco comúns tamén poden confundirse cos alcumes, tales como:

 

Liberio, Militón, Niceto (Aniceto en castelán), Zoila...

 

 

 

 

Nomes Sustituídos

 

Cando algún nome é pouco coñecido e difícil de pronunciar, existe a tendencia a sustituílo por outro máis común. Por exemplo:

 

Orosia => Eudosia (Redondela)

 

Sirá => Sara (Redondela)

 

Zulmira => Solmira (Chapela)

 

 

 

 

 

 

Nomes convertidos en Alcumes

 

Cando a matriarca ou patriarca son persoas populares e teñen un nome que os distingue, poden converterse en alcumes familiares, pasando ás seguintes xeracións, podendo levar engadida a preposición "de" ou con variacións de xénero e/ou número.

 

Agapitos, os (Zamora/Salgueiral-Vilavella): Nome do patriarca.

 

Águeda, de

 

Albinos, os (Reboreda)

 

Alvarita (Vilar)

 

Amalia, os de (Cesantes)

 

Amaro, as de (Cesantes): Nome do patriarca.

 

Anita, de (Cesantes): Nome da matriarca.

 

Antero, as de (O Viso): ¿Nome do patriarca?

 

Anuncias, as (¿?/Redondela): Eran dúas irmás unha das cales se chamaba Anuncia.

 

Aquilina, a (Redondela):

 

Baldomero (Redondela): Nome do seu pai.

 

Basilisa, as de (Cesantes)

 

Benito, de (Cedeira)

 

Bernardo, as (O Viso)

 

Blandina (Redondela): Nome convertido en alcume familiar.

 

Carlota, a (Rande-Cedeira): Nome da matriarca.

 

Carmela, de (Reboreda)

 

Casilda, os da (Reboreda

 

Cataliñas (Cedeira)

 

Cataliño, o (Ventosela)

 

Chinta, os da (Quintela)

 

Clara, Manolo de (Quintela)

 

Clemente, os (O Viso)

 

Custodia, de (Vilar de Infesta)

 

Delita (Rande-Cedeira)

 

Dula, Carlos (Vilavella): Era o nome da nai.

 

Eusebio, os de (Reboreda)

 

Hermoso, de (Cesantes)

 

Hilario, as de (Chapela)

 

Faustina, a (A Portela-Cedeira)

 

Genaro, os de (Chapela): Nome do patriarca.

 

Gerardo (Quintela)

 

Jillermo (Vilar)

 

Juanica, a (Quintela)

 

Julitas, as (Cedeira): Nome da matriarca.

 

Leandras

 

Livita, as de (Redondela): Derivado de Olivia.

 

Lucho, de (Cabeiro)

 

Lucio, de (Cabeiro): Nome do patriarca.

 

Manel, de (Redondela)

 

Manoeliños, os (O Viso)

 

Manolicho, de (Cedeira)

 

Manuelito, do (Vilar)

 

Mariana, da (O Viso)

 

Marianiña

 

Martín, as do (Chapela)

 

Mingolas, os

 

Mirito, de (Redondela)

 

Nolico, de (Cesantes)

 

Norato (Reboreda)

 

Palmirita, Paulino (Redondela): A súa nai chamábase Palmira.

 

Pancha, da (Redondela)

 

Pepitas, as (Redondela): Descendentes da dona da taberna da Pepita.

 

Pepuchas

 

Poldina (Redondela):

 

Ramonciño, os de (Negros)

 

Roque, de (Reboreda)

 

Roque, os de (Cesantes)

 

Roque, do (Chapela)

 

Rosarito, o (Chapela)

 

Rosicha (Saxamonde)

 

Rosina (Redondela):

 

Rufinos, os (Negros)

 

Rufino, os de (Reboreda)

 

Rundina (Vilar) => ¿Erundina?

 

Saladina (Redondela):

 

Salud (Vilavella)

 

Senén

 

Señora Isolina, o de (Rande-Cedeira)

 

Silvio, os de (Reboreda)

 

Simona, a (Ventosela)

 

Simona, os da (Vilar)

 

Simóns, os (Cesantes)

 

Soledad, de (Negros)>os de Trina de Soledad

 

Taquias, das (A Formiga-Cedeira): Eustaquia.

 

Venancio, de (Reboreda)

 

Wences (Chapela)

 

Xoán, os de (Negros)

 

Xuliáns

 

Zoila, José (Vilavella-Redondela): Nome do patriarca.

 

 

 

Texto: J. Migueles

Actualizado: 16-09-2018

Comentarios: 0